Uçuşan Fikirler Blogu Yazılar

Çay Türkçe Bir Kelime Mi? Ankara’nın soğuk kış günlerinde, evde sıcacık bir çay demlemek gibisi yoktur. En sevdiğimiz anlardan biridir, çayın buharı yükselirken, evin her köşesine yayılan o hoş koku. Çay, sabahları uyanırken bir yudum, akşamları dostlarla sohbet ederken bir fincan… Peki, çay tam olarak Türkçe bir kelime mi? Çayın kökeni nedir? Bu sorunun cevabını vermek için biraz geçmişe, hem tarihi hem de kişisel deneyimlere bakmak gerekiyor. Çayın Türkçe Kökleri: Bir Yolculuk Çay, Türkçeye ne zaman ve nasıl girdi? Kendi hayatımdan bir örnekle başlayalım: Babam, her gün düzenli olarak çay içer, iş günü bitiminde geleneksel “çay saati”ne mutlaka katılır. Bu,…

Giriş Ekonomi açısından baktığımızda, elimizdeki kaynakların sınırlılığı ve bu kaynakların kullanımındaki seçimlerin sonuçları üzerinde düşünmek bir ekonomistin temel işidir. Doğal sermaye — örneğin bir kanyon ya da diğer jeolojik oluşumlar — hem tekil bireylerin kararlarıyla hem de toplumsal düzeyde politik ve ekonomik tercihlerle şekillenir. Türkiye’de “Köprülü Kanyonu”, “Saklıkent Kanyonu” ya da “Ulubey Kanyonu” gibi kanyonlar hem doğal miras hem de turizm, bölgesel ekonomik gelişim ve çevre politikaları açısından birer ekonomik aktördür. Bu yazıda, “kanyon Türkiye’de nerede görülür?” sorusunun ötesinde, kanyonların coğrafi varlığının ekonomik anlamını, bireysel kararlar ile toplumsal refah üzerindeki etkilerini inceleyeceğiz. Türkiye’de kanyon nerede görülür? Coğrafi dağılım ve ekonomik…

iPhone 11 Desteği Ne Zaman Bitiyor? Felsefi Bir Bakış Zaman, bir akışa benzer; bazen bize yön gösterir, bazen de kaybolur. Bir nesnenin değerini anlamak, zamanın onun üzerindeki etkisini anlamaktan geçer. Teknolojinin her geçen gün hızla evrildiği bu çağda, hepimiz bir şekilde onun etkisi altındayız. Ancak bir cihazın “destek süresi” sona erdiğinde, bu yalnızca teknik bir ayrıntı mıdır? Yoksa içinde yaşadığımız çağın, teknolojiye olan bağımlılığını ve bu bağımlılıkla nasıl yüzleşmemiz gerektiğini sorgulayan daha derin bir anlam taşır mı? Bir iPhone 11 kullanıcısı olarak, telefonunuzun destek süresinin sona erdiğini öğrendiğinizde ne hissediyorsunuz? Bu sadece bir yazılım güncellemesi ya da bir sistem desteği…

Getto Nedir Tarihte? Getto kelimesini duyduğumuzda aklımıza genellikle yoksul mahalleler, etnik ayrımcılık ya da sosyoekonomik sıkıntılar gelir. Ancak bu terim, tarih boyunca farklı şekillerde kullanıldı ve günümüzde de hala toplumsal yapılarla ilgili ciddi tartışmaların merkezinde yer alıyor. Peki, getto nedir tarihte? Bir kelime olarak zamanla nasıl evrildi? Küresel ölçekte ve Türkiye’de getto kavramı nasıl farklı anlamlar kazandı? Bu yazıda, gettoyu biraz daha derinlemesine inceleyelim. Getto’nun Kökeni: Tarihin Derinliklerine Yolculuk Getto kelimesinin kökeni, 16. yüzyılın başlarına, İtalya’nın Venedik şehrine dayanıyor. Venedik’teki “getto” kelimesi, aslında dökümhane anlamına gelen “geto” kelimesinden türetilmiş. Yahudilerin, Venedik’te yalnızca belli bir bölgede yaşamalarına izin verildiği dönemde, bu…

Goril En Çok Ne Yer? Doğadan Gelen Bir Ziyafet Gorillerin Diyetinin Temelleri Goriller, görkemli cüsselerine rağmen, beslenme açısından şaşırtıcı derecede zarif ve doğayla uyumlu canlılardır. Genel olarak büyük ölçüde bitkisel gıdalarla beslenirler; yapraklar, saplar, gövdeler, ağaç kabukları, sürgünler, kökler, bambu filizleri ve meyveler diyetlerinin ana maddelerini oluşturur. ([africa-safaris.com][1]) Yaşam alanı, iklim, mevsim gibi çevresel koşullar gorillerin ne yiyeceğini belirler. Örneğin, kuru sezonda meyve ve tatlı bitkiler nadirleşince, goriller daha çok lifli ve dayanıklı bitkisel gıdalara yönelir. ([HowStuffWorks][2]) Alt Türler Arasındaki Farklılık: Dağ ve Ova Gorilleri Farklı gölgelik ve orman habitatlarında yaşayan alt tür gorillerin diyetinde önemli farklılıklar görülür. Mountain gorilla…

Bebek Gece Uyurken Neden İç Çeker? İstanbul’da bir gün, yoğun bir iş gününün ardından toplu taşımada otururken bir kadının kucağındaki bebeğini emzirirken gözlemlerim farklı bir bakış açısı kazandırdı bana. Bebek uyumaya başlamıştı, ama birden iç çekmeye başladı. Gözleri kapalı, ama derin bir iç çekiş… O an, bu küçük ama anlamlı hareketin nedenini merak ettim. Bebek gece uyurken neden iç çeker? Bu soruyu sadece bir tıbbi bakış açısıyla değil, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden de ele almak istiyorum. Bebeklerin İç Çekişi: Fiziksel Bir Durum Mu? Öncelikle, tıbbi açıdan bakıldığında, bebeklerin gece uyurken iç çekmesi genellikle bir fizyolojik tepki olabilir.…

Dil Biliminde Hangi Meslekler Var? — Dil, Kariyer ve Gelecek Üzerine Dilin yapısını, kökenini, kullanım biçimlerini, insan zihniyle ilişkisini inceleyen bir alandan pek çok farklı mesleğe; dillere, düşünceye, teknolojiye uzanan bir yolculuk. Dilbilim alanı (Linguistics), salt akademik bir disiplin olmasının ötesinde — günümüzde — medya, teknoloji, eğitim, yayıncılık gibi birçok sektörde kapılar açıyor. Bu blog yazısında, dilbilimin tarihi arka planından başlayarak bugün mezunların hangi mesleklerde yer alabildiğini, ve dilbilim eğitiminin sunduğu becerilerin neden bu kadar çok yönlü olduğunu ele alacağız. Dilbilimin Kısa Tarihçesi ve Temelleri Dilbilim, dilin yapısını, seslerini, sözdizimini, anlambilimini, sosyal kullanımını ve zaman içindeki evrimini inceleyen bilimdir. İlk…

Şeker Hastaları Ayva Yiyebilir Mi? Ayva Cevap Verdi: “Ben de mi Yedim?” İzmir’in o sıcak yaz akşamlarında bir kahve içerken, “Ayva da ne güzel meyveymiş” dedim içimden. Hem tatlı, hem ekşi, hem de o kocaman çekirdekleriyle bizi şaşırtan bir meyve. Tam bu sırada aklıma geldi: “Şeker hastaları ayva yiyebilir mi?” Yani, bu ayvayı tıpkı bir tabanca gibi kaldırıp, “Şeker hastaları dikkat edin!” diye uyaracak bir meyve olabilir mi? Hadi, birlikte bakalım. Ayva, Tatlı mı Acı mı? Şeker Hastaları Ne Yapacak? Ayva, bana göre biraz tartışmalı bir meyve. Hani, tatlı mı ekşi mi olduğuna karar veremeyen insanlar vardır ya, işte tam…

Şadı Harm Ne Demek? Son zamanlarda sıkça karşılaştığım, sosyal medyada da duyduğum “şadı harm” kelimesi beni bir hayli düşündürmeye başladı. Çoğunlukla “şadı harm”ın ne anlama geldiği hakkında çelişkili görüşler buluyorum. Kimi, bu kelimenin bir çeşit yerel argo olduğunu söylüyor, kimisi de sadece kayıtsızca kullanılan bir kelime olduğunu iddia ediyor. Ama işin gerçeği şu ki, “şadı harm” aslında tam olarak ne demek? Ve, hepimizin bildiği gibi, dilin evrimi bazen anlam kaymalarına neden olur. Bu yazıda, “şadı harm”ı hem güçlü hem de zayıf yanlarıyla inceleyeceğim. Hem İzmir’den, hem de sosyal medyadaki genel kültürden birkaç örnekle tartışmaya açacağım. Şadı Harm’ın Güçlü Yanları: Eğlenceli…

Östaki Borusunu Açmak İçin Ne Yapmalı? İstanbul’da bir sabah, başımın içinde uğuldayan bir sesle uyandım. Ne olduğunu anlamadım önce, sonra fark ettim; kulaklarım tıkalı, sesler garip geliyor. Ah, evet, östaki borum tıkanmıştı. Gerçekten de can sıkıcı bir durumdu. O gün sabah ofise gitmek zorunda olmama rağmen, içimde hep bu tıkalı kulaklarım vardı. Kendimi garip hissediyordum. Peki, o zaman östaki borusunu açmak için ne yapmalıydım? Bu yazıda, kulaklarımda ve hayatımda bu tür tıkanıklıklarla nasıl başa çıktığımı anlatacağım. Östaki Borusu Nedir? Hangi Durumlarda Tıkanır? Östaki borusu, kulaklar ile burun arasındaki bağlantıyı sağlayan bir kanal. Bu kanal sayesinde, kulak zarının her iki tarafındaki…